Trong ngành xây dựng,an toàn lao động công trường không chỉ là một yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là yếu tố sống còn quyết định sự thành công và uy tín của một dự án. Mỗi công trường xây dựng đều tiềm ẩn vô số rủi ro từ độ cao, máy móc thiết bị đến các yếu tố môi trường. Việc thiết lập một hệ thống quản lý an toàn chặt chẽ là cách duy nhất để bảo vệ tính mạng con người và tài sản của doanh nghiệp.
Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về quy định an toàn lao động công trường, các biện pháp phòng ngừa và trách nhiệm của các bên liên quan.
An toàn lao động công trường là gì?
An toàn lao động trên công trường xây dựng là tập hợp các biện pháp ngăn ngừa sự tác động của các yếu tố nguy hiểm, có hại nhằm mục đích không để xảy ra tai nạn lao động, bảo đảm sức khỏe cho người lao động và tránh thiệt hại về vật chất trong quá trình thi công.
Công trường thay đổi liên tục, do đó an toàn tại đây mang tính đặc thù cao, đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt đối với từng khâu: từ đào móng, xây thô cho đến hoàn thiện và lắp đặt thiết bị.
An toàn lao động công trường là gì?
Tại sao an toàn lao động công trường là ưu tiên số 1 trong xây dựng?
Ngành xây dựng luôn nằm trong nhóm những ngành nghề có tỷ lệ tai nạn lao động cao nhất. Việc chú trọng an toàn mang lại những lợi ích vô hình và hữu hình:
- Bảo vệ con người: Đây là giá trị nhân văn cao cả nhất. Không có bất kỳ tiến độ nào quan trọng bằng mạng sống con người.
- Đảm bảo tiến độ dự án: Một vụ tai nạn xảy ra sẽ khiến công trường bị đình chỉ thi công để điều tra, gây chậm trễ và phát sinh chi phí khổng lồ.
- Xây dựng uy tín doanh nghiệp: Nhà thầu tuân thủ tốt an toàn lao động luôn được chủ đầu tư và đối tác đánh giá cao, dễ dàng trúng thầu các dự án lớn.
- Tuân thủ pháp luật: Tránh các khoản phạt hành chính hoặc trách nhiệm hình sự khi có sự cố nghiêm trọng.
Các rủi ro thường trực trên công trường xây dựng
Để phòng tránh hiệu quả, chúng ta cần nhận diện được các “mối nguy” phổ biến nhất:
- Ngã cao: Chiếm tỉ lệ lớn nhất trong các vụ tai nạn. Nguyên nhân do không có dây đai an toàn, giàn giáo không vững chãi hoặc thiếu lan can bảo vệ.
- Vật rơi từ trên cao: Các dụng cụ, vật liệu xây dựng rơi xuống khu vực phía dưới gây chấn thương cho người đi lại.
- Điện giật: Do hệ thống dây dẫn tạm bợ, thiết bị điện bị rò rỉ hoặc vi phạm khoảng cách an toàn với lưới điện cao thế.
- Sập đổ công trình: Sập giàn giáo, sập tường hoặc sạt lở đất khi đào móng.
- Máy móc thiết bị: Các loại máy cẩu, máy cắt, máy trộn không được kiểm định hoặc người vận hành thiếu kỹ năng.
Quy định an toàn lao động trên công trường (Thông tư 10/2021/TT-BXD)
Theo quy định của Bộ Xây dựng, mọi công trường thi công phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
Trang bị bảo hộ lao động cá nhân (PPE)
Mọi nhân viên khi bước vào công trường bắt buộc phải sử dụng:
- Mũ bảo hộ: Bảo vệ đầu khỏi vật rơi.
- Giày bảo hộ: Chống đâm xuyên (đinh, sắt) và chống trơn trượt.
- Quần áo bảo hộ: Có phản quang để nhận diện trong điều kiện thiếu sáng.
- Dây đai an toàn: Bắt buộc khi làm việc ở độ cao trên 2m.
Biển báo và rào chắn an toàn
Công trường phải có hệ thống biển báo chỉ dẫn, biển báo cấm, biển báo nguy hiểm rõ ràng bằng tiếng Việt. Các khu vực hố móng, hố thang máy phải được rào chắn cứng và có đèn tín hiệu cảnh báo ban đêm.
Huấn luyện an toàn lao động
Người lao động phải được tham gia các khóa huấn luyện an toàn lao động định kỳ và có thẻ an toàn mới được phép làm việc. Việc huấn luyện phải phù hợp với từng vị trí công việc (thợ điện, thợ hàn, thợ vận hành máy cẩu…).
Quy định an toàn lao động trên công trường
Các biện pháp kỹ thuật đảm bảo an toàn lao động trên công trường
Để hiện thực hóa các quy định, đơn vị thi công cần thực hiện các biện pháp kỹ thuật sau:
Kiểm soát giàn giáo và sàn thao tác
Giàn giáo phải được lắp dựng bởi những người có chuyên môn. Trước khi sử dụng, bộ phận an toàn phải kiểm tra độ ổn định, các khớp nối và khả năng chịu lực. Sàn thao tác phải kín, không khe hở và có lưới chắn bụi, chắn vật rơi bao quanh.
An toàn thiết bị nâng hạ
Cần trục tháp, vận thăng phải có giấy chứng nhận kiểm định còn hiệu lực. Khu vực hoạt động của cần trục phải được giới hạn, tuyệt đối không được cẩu hàng qua đầu người.
An toàn điện tạm
Hệ thống điện phục vụ thi công phải có cầu dao chống giật (ELCB). Dây dẫn điện phải được treo cao hoặc đi trong ống bảo vệ, không để nằm trực tiếp trên mặt đất ẩm ướt hoặc vướng vào các sắc nhọn.
Quy trình ứng phó sự cố khẩn cấp tại công trường
Dù chuẩn bị tốt đến đâu, việc xây dựng kịch bản ứng phó sự cố là cực kỳ quan trọng:
- Sơ cứu tại chỗ: Luôn có túi y tế và nhân viên y tế trực chiến.
- Thông tin liên lạc: Danh sách số điện thoại cấp cứu, cứu hỏa và bệnh viện gần nhất phải được dán công khai.
- Lối thoát hiểm: Phải luôn thông thoáng và có chỉ dẫn rõ ràng.
Ứng phó sự cố khẩn cấp tại công trường
Trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu để đảm bảo lao động trên công trường
- Chủ đầu tư: Có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện an toàn của nhà thầu. Có quyền dừng thi công nếu thấy nguy cơ mất an toàn.
- Nhà thầu: Là đơn vị trực tiếp chịu trách nhiệm về an toàn tại công trường. Phải thành lập ban an toàn, phân công cán bộ chuyên trách (Safety Officer) giám sát 24/7.
- Người lao động: Có nghĩa vụ tuân thủ nội quy an toàn, sử dụng đúng thiết bị bảo hộ và có quyền từ chối làm việc nếu thấy điều kiện không đảm bảo an toàn.
Ứng dụng công nghệ trong giám sát an toàn lao động công trường
Hiện nay, xu hướng 4.0 đang giúp việc quản lý an toàn trở nên thông minh hơn:
- Hệ thống Camera AI: Tự động phát hiện và cảnh báo khi công nhân không đội mũ bảo hộ hoặc đi vào vùng cấm.
- Cảm biến cảnh báo: Gắn trên thiết bị nâng hạ để tránh va chạm.
- Phần mềm quản lý HSE: Số hóa nhật ký an toàn, theo dõi thời hạn kiểm định máy móc và cấp thẻ an toàn điện tử.
Công nghệ trong giám sát an toàn lao động công trường
An toàn lao động không phải là một khẩu hiệu suông, đó là một hệ thống hành động liên tục, kỷ luật và có ý thức. Một công trường sạch sẽ, ngăn nắp và an toàn chính là minh chứng rõ nhất cho sự chuyên nghiệp của nhà thầu và sự tôn trọng đối với giá trị con người.
Qua bài viết này, An Toàn Nhân Viên hy vọng sẽ mang đến cho quý doanh nghiệp, các chủ đầu tư và đặc biệt là những người lao động trực tiếp trên công trường một cái nhìn sâu sắc và trách nhiệm hơn về công tác bảo hộ. Chúng tôi tin rằng, khi mỗi cá nhân đều nắm vững kiến thức và tự giác tuân thủ các quy tắc an toàn, mỗi ngày đi làm sẽ là một ngày vui và mỗi công trình hoàn thành sẽ trọn vẹn giá trị hạnh phúc.
Thêm bình luận