Trong bối cảnh nền kinh tế công nghiệp hóa phát triển mạnh mẽ, vấn đề bảo vệ tính mạng và sức khỏe người lao động trở thành ưu tiên hàng đầu của mọi doanh nghiệp. Để cụ thể hóa Luật An toàn, vệ sinh lao động, các cơ quan chức năng đã ban hành hệ thống thông tư an toàn lao động nhằm hướng dẫn chi tiết việc thực hiện các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình quản lý.
Bài viết này của An Toàn Nhân Viên sẽ tổng hợp các thông tư an toàn lao động quan trọng nhất mà người sử dụng lao động và bộ phận HSE (Health – Safety – Environment) cần phải nắm vững.
1. Tầm quan trọng của các thông tư an toàn lao động
Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 là khung pháp lý cao nhất, nhưng để áp dụng vào thực tế sản xuất, chúng ta cần đến các thông tư an toàn lao động. Các văn bản này đóng vai trò:
- Hướng dẫn kỹ thuật: Quy định cụ thể danh mục các loại máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.
- Quy chuẩn đào tạo: Xác định đối tượng nào cần được huấn luyện an toàn lao động và chương trình khung cho từng nhóm.
- Chế độ bồi thường: Hướng dẫn các thủ tục về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các khoản trợ cấp hiện hành.
- Kiểm tra, giám sát: Quy định về việc quan trắc môi trường lao động và kiểm định máy móc định kỳ.
Việc tuân thủ đúng các thông tư này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính nặng nề mà còn xây dựng một môi trường làm việc bền vững, giảm thiểu rủi ro tai nạn.
Tầm quan trọng của các thông tư an toàn lao động
2. Hệ thống thông tư về an toàn vệ sinh lao động trọng yếu
Dưới đây là danh sách các thông tư quan trọng nhất đang có hiệu lực thi hành:
2.1 Thông tư số 06/2020/TT-BLĐTBXH: Danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt
Đây là thông tư then chốt quy định danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn vệ sinh lao động. Các thiết bị thuộc danh mục này bắt buộc phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng và định kỳ trong quá trình vận hành.
Nhóm thiết bị tiêu biểu: Thang máy, xe nâng, bình chịu áp lực, hệ thống lạnh, nồi hơi, cần trục, thiết bị nâng hạ…
2.2 Thông tư số 11/2020/TT-BLĐTBXH: Danh mục công việc nặng nhọc, độc hại
Thông tư này quy định danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Ý nghĩa: Xác định chế độ nghỉ ngơi, thời giờ làm việc và các phụ cấp độc hại cho người lao động.
Ví dụ: Công việc trong hầm mỏ, vận hành lò đúc kim loại, xử lý hóa chất độc hại…
2.3 Thông tư số 08/2016/TT-BLĐTBXH: Hướng dẫn về huấn luyện an toàn lao động
Đây là văn bản hướng dẫn chi tiết về việc tổ chức huấn luyện cho 6 nhóm đối tượng:
Nhóm 1: Người quản lý, lãnh đạo.
Nhóm 2: Người làm công tác an toàn, vệ sinh lao động chuyên trách.
Nhóm 3: Người lao động làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt.
Nhóm 4: Người lao động bình thường (bao gồm cả người học nghề, tập nghề).
Nhóm 5: Người làm công tác y tế tại cơ sở.
Nhóm 6: An toàn vệ sinh viên.
3. Quy định về huấn luyện theo thông tư an toàn lao động
Công tác huấn luyện là “lá chắn” đầu tiên ngăn ngừa tai nạn. Theo các thông tư về an toàn vệ sinh lao động, quy trình huấn luyện phải đảm bảo các tiêu chuẩn sau:
3.1 Nội dung huấn luyện
Chính sách, pháp luật: Cập nhật các văn bản mới, quyền và nghĩa vụ của các bên.
Kiến thức cơ bản: Nhận diện các yếu tố nguy hiểm, có hại tại nơi làm việc.
Kỹ năng thực hành: Cách sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE), quy trình xử lý sự cố khẩn cấp và sơ cấp cứu tại chỗ.
3.2 Thời gian và chứng chỉ
Các đối tượng thuộc nhóm 1, 2, 3, 5, 6 sau khi hoàn thành khóa học và đạt yêu cầu sẽ được cấp Giấy chứng nhận hoặc Thẻ an toàn lao động.
Thời hạn định kỳ huấn luyện thường là 2 năm/lần (đối với nhóm 1, 2, 3, 5, 6) và hằng năm đối với nhóm 4.
Quy định về huấn luyện theo thông tư an toàn lao động
4. Kiểm định kỹ thuật và quan trắc môi trường lao động
Hai hoạt động này thường xuyên được nhắc tới trong các thông tư về an toàn lao động hiện đại.
4.1 Kiểm định an toàn máy móc
Doanh nghiệp chỉ được phép sử dụng các máy móc nằm trong danh mục của Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH khi đã có kết quả kiểm định đạt yêu cầu.
- Kiểm định lần đầu: Trước khi đưa vào sử dụng.
- Kiểm định định kỳ: Theo thời hạn ghi trong biên bản kiểm định trước đó.
- Kiểm định bất thường: Sau khi sửa chữa lớn hoặc có sự cố xảy ra.
4.2 Quan trắc môi trường lao động
Theo Thông tư 19/2011/TT-BYT (và các văn bản cập nhật liên quan), doanh nghiệp phải thực hiện quan trắc môi trường lao động ít nhất 1 lần/năm. Các chỉ số cần đo đạc bao gồm:
- Yếu tố vật lý: Ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ, độ ẩm, độ rung.
- Yếu tố hóa học: Bụi, nồng độ khí độc (CO, CO2, SO2…).
- Yếu tố vi sinh và tâm sinh lý lao động.
Kiểm định kỹ thuật và quan trắc môi trường lao động
5. Chế độ bồi thường và trợ cấp theo thông tư an toàn lao động
Một phần không thể thiếu trong các thông tư về an toàn vệ sinh lao động là quyền lợi kinh tế của người lao động khi gặp rủi ro.
- Bồi thường: Nếu lỗi thuộc về người sử dụng lao động hoặc tai nạn xảy ra do rủi ro nghề nghiệp, mức bồi thường có thể lên đến ít nhất 30 tháng tiền lương nếu suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Trợ cấp: Nếu lỗi do người lao động tự gây ra, mức trợ cấp ít nhất bằng 40% mức bồi thường tương ứng.
- Chi phí y tế: Người sử dụng lao động có trách nhiệm thanh toán phần chi phí đồng chi trả và các chi phí không nằm trong danh mục bảo hiểm y tế từ khi sơ cứu đến khi điều trị ổn định.
6. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện thông tư an toàn lao động
Để tuân thủ đầy đủ các thông tư an toàn lao động, doanh nghiệp cần triển khai các bước sau:
- Thành lập bộ phận an toàn: Tùy theo quy mô nhân sự để thiết lập phòng ban hoặc cử người phụ trách chuyên trách.
- Lập kế hoạch ATVSLĐ hằng năm: Bao gồm dự toán kinh phí cho bảo hộ lao động, huấn luyện và cải thiện điều kiện làm việc.
- Tự kiểm tra: Thường xuyên tổ chức các đợt kiểm tra nội bộ để phát hiện sớm các nguy cơ mất an toàn.
- Lưu trữ hồ sơ: Hồ sơ huấn luyện, kết quả kiểm định, hồ sơ sức khỏe người lao động phải được lưu giữ đầy đủ để phục vụ thanh tra.
Trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện thông tư an toàn lao động
7. Các lỗi thường gặp và mức xử phạt hành chính
Nghị định 12/2022/NĐ-CP đã quy định mức phạt rất cao đối với các vi phạm về an toàn lao động. Một số lỗi phổ biến bao gồm:
- Không tổ chức huấn luyện an toàn cho người lao động.
- Sử dụng thiết bị chưa được kiểm định an toàn.
- Không trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân (PPE).
- Không thực hiện quan trắc môi trường lao động định kỳ.
Mức phạt có thể lên tới hàng trăm triệu đồng và kèm theo hình phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Việc nắm vững và thực thi đúng các thông tư an toàn lao động không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là đạo đức kinh doanh. Một môi trường làm việc an toàn là nền tảng vững chắc nhất để gia tăng năng suất và giữ chân nhân tài.
Hy vọng qua bài viết này của An Toàn Nhân Viên, quý doanh nghiệp đã có cái nhìn tổng quan và chính xác về hệ thống pháp luật an toàn vệ sinh lao động hiện hành. Việc chủ động cập nhật kiến thức sẽ giúp chúng ta xây dựng một cộng đồng lao động khỏe mạnh và an tâm.
Thêm bình luận