An toàn lao động không chỉ là vấn đề đạo đức nghề nghiệp mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp và cá nhân. Việc vi phạm quy định về an toàn lao động có thể dẫn đến những hậu quả thảm khốc về người và tài sản, đồng thời đẩy người sử dụng lao động vào vòng lao lý.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu về các khía cạnh pháp lý, mức xử phạt hành chính và đặc biệt là tội vi phạm về an toàn lao động theo Bộ luật Hình sự hiện hành.
Vi phạm quy định về an toàn lao động là gì?
Vi phạm quy định về an toàn lao động được hiểu là việc cá nhân, tổ chức không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, các biện pháp bảo hộ, vệ sinh lao động đã được pháp luật quy định.
Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm:
- Không trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) cho công nhân.
- Sử dụng máy móc, thiết bị không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn hoặc đã hết hạn kiểm định.
- Không tổ chức huấn luyện, đào tạo về an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) cho người lao động.
- Thiết kế nhà xưởng, nơi làm việc thiếu hệ thống thông gió, chiếu sáng hoặc phòng chống cháy nổ.
Vi phạm quy định về an toàn lao động là gì?
Các mức xử phạt hành chính khi vi phạm quy định về an toàn lao động
Trước khi xét đến trách nhiệm hình sự, phần lớn các hành vi vi phạm lần đầu hoặc chưa gây hậu quả nghiêm trọng sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Vi phạm về huấn luyện an toàn lao động
Người sử dụng lao động không tổ chức huấn luyện ATVSLĐ cho người lao động có thể bị phạt tiền dựa trên số lượng nhân viên vi phạm:
- Từ 5 triệu đến 10 triệu đồng đối với vi phạm từ 01 – 10 người.
- Lên đến 50 triệu đồng nếu vi phạm từ 301 người trở lên.
Vi phạm về thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn
Sử dụng các loại máy móc như cần cẩu, thang máy, bình áp lực… mà không có giấy chứng nhận kiểm định sẽ bị phạt từ 20 triệu đến 75 triệu đồng tùy vào mức độ và số lượng thiết bị.
Các mức xử phạt hành chính khi vi phạm quy định về an toàn lao động
Tội vi phạm quy định về an toàn lao động (Trách nhiệm hình sự)
Khi vi phạm gây ra hậu quả nghiêm trọng như làm chết người hoặc gây thương tích nặng, hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 295 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Các yếu tố cấu thành tội phạm
Để xác định một hành vi là tội vi phạm về an toàn lao động, cơ quan chức năng dựa trên:
- Hành vi: Vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người.
- Hậu quả: Làm chết người, gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên), hoặc gây thiệt hại về tài sản.
Khung hình phạt cụ thể
Bộ luật Hình sự quy định 3 khung hình phạt chính cho tội danh này:
Khung 1: Phạt tiền từ 20tr – 100tr, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 – 05 năm nếu:
- Làm chết 01 người.
- Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên.
- Gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng.
Khung 2: Phạt tù từ 06 năm đến 10 năm nếu:
- Làm chết 02 người.
- Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%.
- Gây thiệt hại về tài sản từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng.
Khung 3: Phạt tù từ 07 năm đến 12 năm nếu:
- Làm chết 03 người trở lên.
- Tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người bị nạn từ 201% trở lên.
- Gây thiệt hại về tài sản 1,5 tỷ đồng trở lên.
Các mức xử phạt hành chính khi vi phạm quy định về an toàn lao động
Nguyên nhân dẫn đến thực trạng vi phạm quy định về an toàn lao động hiện nay
Tại sao dù có chế tài nghiêm khắc, tình trạng vi phạm quy định về an toàn lao động vẫn diễn ra phức tạp?
- Chạy theo lợi nhuận: Nhiều doanh nghiệp cắt giảm chi phí mua sắm bảo hộ, bỏ qua các bước kiểm định máy móc để đẩy nhanh tiến độ.
- Sự chủ quan của người lao động: Tâm lý “làm mãi có sao đâu” khiến nhiều nhân viên không đeo dây an toàn, không đội mũ bảo hiểm khi làm việc trên cao.
- Công tác kiểm tra còn lỏng lẻo: Lực lượng thanh tra chuyên ngành còn mỏng, chưa bao quát hết được hàng triệu cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ.
Giải pháp phòng ngừa vi phạm quy định về an toàn lao động cho doanh nghiệp
Để tránh rơi vào tình trạng tội vi phạm về an toàn lao động, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện các bước sau:
Xây dựng hệ thống quản lý an toàn nội bộ
Không chỉ làm để đối phó, doanh nghiệp cần có bộ phận chuyên trách về an toàn, thường xuyên rà soát các nguy cơ tiềm ẩn tại công trường và xưởng sản xuất.
Đầu tư vào con người
Tổ chức các buổi huấn luyện an toàn lao động, không chỉ là ký tên vào danh sách. Người lao động cần hiểu rằng tuân thủ an toàn là bảo vệ tính mạng của chính mình và gia đình.
Bảo trì máy móc định kỳ
Thiết lập lịch trình kiểm định và bảo dưỡng định kỳ cho tất cả các thiết bị máy móc. Kiên quyết không đưa vào sử dụng các thiết bị không đạt chuẩn.
Phòng ngừa vi phạm quy định về an toàn lao động cho doanh nghiệp
Trách nhiệm của các bên liên quan trong an toàn lao động
- Người sử dụng lao động: Chịu trách nhiệm chính trong việc thiết lập môi trường làm việc an toàn và bồi thường thiệt hại nếu xảy ra tai nạn.
- Người lao động: Có quyền từ chối làm việc nếu thấy rõ nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng và có nghĩa vụ tuân thủ các chỉ dẫn an toàn.
- Cơ quan quản lý: Tăng cường thanh tra đột xuất và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để làm gương.
Ví dụ: Một công trình xây dựng nhà cao tầng không lắp đặt lưới chắn an toàn và không trang bị dây đeo cho công nhân làm việc ở tầng 15. Một tai nạn thương tâm xảy ra khiến một công nhân tử vong. Trong trường hợp này, chủ thầu và chỉ huy trưởng công trường sẽ bị truy cứu tội vi phạm về an toàn lao động theo Điều 295 với mức phạt tù từ 01 đến 05 năm (Khung 1).
Việc nắm rõ luật pháp không chỉ giúp chủ doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính khổng lồ mà còn là cách để xây dựng hình ảnh thương hiệu uy tín. Một môi trường làm việc an toàn sẽ giúp giữ chân người lao động giỏi và tăng năng suất lao động tổng thể.
Vi phạm quy định về an toàn lao động là một vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi sự chung tay từ cả phía chính quyền, doanh nghiệp và người lao động. Sự lơ là trong một phút giây có thể đánh đổi bằng cả mạng người và sự nghiệp của những người quản lý.
Hy vọng qua bài viết này của An Toàn Nhân Viên, bạn đã có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về các quy định pháp luật liên quan đến an toàn lao động. Hãy luôn đặt tiêu chí “An toàn là trên hết” trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh để kiến tạo một xã hội lao động bền vững và an tâm.
Bạn đang cần tư vấn về các khóa huấn luyện tiêu chuẩn hay quan trắc môi trường lao động? Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ giải pháp tối ưu và đúng pháp luật nhất!
Thêm bình luận